Schemat badań i wizyt w ciąży na Islandii różni się od tego, który wiele kobiet zna z Polski. W ciąży fizjologicznej liczba badań i kontroli na wyspie jest mniejsza, a część z nich wykonuje się tylko wtedy, gdy pojawiają się konkretne wskazania medyczne.
Pierwsza wizyta w ramach opieki położniczej odbywa się zazwyczaj między 8 a 12 tygodniem ciąży. W przypadku kobiet, które rodzą po raz pierwszy, planuje się około 10 wizyt – zazwyczaj jedna w miesiącu. U kobiet, które już wcześniej rodziły, liczba wizyt jest zazwyczaj mniejsza i wynosi zwykle od 7 do 10.
Ten schemat dotyczy ciąży fizjologicznej, czyli takiej, która przebiega prawidłowo. Jeśli w ciąży pojawią się komplikacje, choroby współtowarzyszące, niepokojące objawy albo inne wskazania medyczne, wizyt może być więcej i mogą odbywać się częściej.
Pierwsza wizyta u położnej oraz przebieg dalszych wizyt
Pierwsza wizyta u położnej jest zazwyczaj dłuższa niż kolejne spotkania. W jej trakcie położna zbiera dane osobowe oraz przeprowadza szczegółowy wywiad dotyczący Twojego stanu zdrowia, wcześniejszych ciąż i porodów, chorób przewlekłych, przyjmowanych leków, samopoczucia oraz ewentualnych czynników ryzyka. Pytania dotyczą również zdrowia ojca dziecka i historii chorób w rodzinie.
Jeśli obawiasz się, że nie mówisz wystarczająco dobrze po islandzku lub angielsku, warto poprosić o obecność tłumacza. Niektóre pytania są szczegółowe, dlatego ważne jest, abyś dobrze rozumiała, o co pyta położna, i mogła swobodnie opowiedzieć o swoim zdrowiu, objawach i potrzebach.
Podczas każdej kolejnej wizyty położna rozmawia z kobietą o jej ogólnym samopoczuciu i stanie zdrowia. Standardowo mierzone jest ciśnienie krwi, a w próbce moczu sprawdzana jest obecność białka. Od około 16 tygodnia ciąży położna osłuchuje bicie serca dziecka, a od około 25 tygodnia mierzy wysokość dna macicy, czyli odległość od kości łonowej do szczytu macicy.
Dla wielu Polek ten pomiar bywa zaskakujący, ponieważ w Polsce ocenę rozwoju dziecka częściej kojarzymy z badaniem USG niż z pomiarem wykonywanym za pomocą tasiemki krawieckiej. Warto jednak wiedzieć, że ten prosty pomiar jest jednym ze sposobów monitorowania, czy macica powiększa się odpowiednio do wieku ciąży.
Jeśli wynik jest wyraźnie mniejszy lub większy niż oczekiwany albo położna zauważy nieprawidłowości w kolejnych pomiarach, może skierować kobietę na dalszą diagnostykę najczęściej na dodatkowe USG oceniające wzrost dziecka i ilość płynu owodniowego. Około 36. tygodnia oceniane jest również ułożenie dziecka.
USG i badania prenatalne
Pomiędzy 11 a 14 tygodniem ciąży wykonywane jest USG oraz nieinwazyjne badania prenatalne. Badania prenatalne nie są obowiązkowe, jednak wiele kobiet decyduje się je wykonać.
Kolejne USG odbywa się zazwyczaj w 19-20 tygodniu ciąży. W Polsce to badanie często określa się jako USG połówkowe. Podczas badania oceniana jest anatomia i rozwój dziecka, jego wzrastanie, a także między innymi położenie łożyska oraz ilość płynu owodniowego.
Jeśli dziecko ułoży się w odpowiedni sposób, możliwe jest również poznanie jego płci. Oczywiście poznanie płci dziecka nie jest obowiązkowe i można z tego zrezygnować.
Jeśli podczas tego badania pojawią się nieprawidłowości wymagające dalszej kontroli, kobieta zostanie umówiona na kolejne USG. Najczęściej takie badanie kontrolne odbywa się po 30 tygodniu ciąży, choć dokładny termin zależy od rodzaju nieprawidłowości i decyzji personelu medycznego.
Jeśli chciałabyś poznać płeć dziecka wcześniej, możesz umówić się na prywatną wizytę. W praktyce takie badanie USG wykonywane jest najczęściej dopiero około 16–17 tygodnia ciąży. Na Islandii raczej nie praktykuje się bardzo wczesnego określania płci dziecka na podstawie badania USG.
Alternatywą jest prywatne wykonanie testu NIPT/NIFTY. Jest to nieinwazyjne badanie prenatalne z krwi matki, którego głównym celem jest ocena ryzyka wybranych nieprawidłowości chromosomalnych. Niektóre wersje testu mogą również określić płeć dziecka, dlatego przed wykonaniem badania warto upewnić się, czy taka informacja będzie uwzględniona w wyniku.
Badania USG wykonywane między 11 a 14 tygodniem oraz około 20 tygodnia ciąży odbywają się najczęściej w Landspitali w Reykjaviku albo w szpitalu w Akureyri.
W Reykjaviku od grudnia 2021 roku badania USG nie są wykonywane na Kvennadeild przy Hringbraut, ale przy Skógarhlíð 8, w budynku Krabbameinsfélagið. Dla wielu osób może być to mylące, ponieważ nie jest to klasyczny budynek szpitalny. Gabinety, w których wykonywane są badania USG Landspitali, znajdują się na drugim piętrze budynku.
Jeśli w ramach wizyty masz również zaplanowane badanie krwi, trzeba je wykonać osobno na Hringbraut.
Inne badania w ciąży
Na początku ciąży wykonywane są podstawowe badania krwi. Sprawdza się między innymi, czy nie występuje anemia, niektóre choroby zakaźne, takie jak wirusowe zapalenie wątroby typu B i C, HIV, kiła oraz odporność na różyczkę. Badanie obejmuje też sprawdzenie przeciwciał we krwi, które mogą mieć znaczenie dla przebiegu ciąży.
W trakcie wizyty położna pyta również o samopoczucie, objawy, ruchy dziecka, ewentualne dolegliwości i kwestie, które budzą Twój niepokój.
W trakcie ciąży mogą zostać wykonane również inne badania, takie jak dodatkowa morfologia, cytologia, oznaczenie grupy krwi i czynnika Rh, test obciążenia glukozą czy badanie GBS.
Warto jednak wiedzieć, że nie wszystkie położne zlecają dokładnie ten sam zestaw badań. Dotyczy to między innymi, badania GBS czy testu obciążenia glukozą. Niektóre badania wykonuje się rutynowo, inne zależą od sytuacji zdrowotnej kobiety, historii położniczej, czynników ryzyka albo decyzji osoby prowadzącej ciążę.
Jeśli zależy Ci na wykonaniu konkretnego badania, warto zapytać o to swoją położną. Najczęściej położna skieruje Cię na badanie albo wyjaśni, dlaczego nie widzi potrzeby jego wykonania w Twojej sytuacji.
Końcówka ciąży
Kiedy zbliża się termin porodu, wizyty mogą odbywać się częściej. Dla wielu kobiet z Polski zaskoczeniem może być jednak to, że w ciąży fizjologicznej na Islandii nie wykonuje się rutynowego USG w trzecim trymestrze, a także rutynowego KTG ani badania szyjki macicy.
Nie oznacza to, że takie badania nie są dostępne. Jeśli pojawią się niepokojące objawy, komplikacje, choroby współtowarzyszące albo położna będzie miała wątpliwości dotyczące przebiegu ciąży, może skierować kobietę na dodatkową diagnostykę.
O tym, dlaczego na Islandii nie wykonuje się rutynowego USG w trzecim trymestrze ciąży fizjologicznej, przeczytasz tutaj:
Jakie badania w ciąży są bezpłatne, a jakie płatne?
Wizyty u położnej w ramach opieki ciążowej są bezpłatne dla kobiet objętych islandzkim ubezpieczeniem zdrowotnym i często mówi się, że opieka nad kobietą w ciąży na Islandii jest darmowa. W praktyce warto jednak wiedzieć, że nie wszystkie elementy opieki muszą być całkowicie bezpłatne.
Jeśli zdecydujesz się na prywatne USG potwierdzające ciążę u ginekologa, za taką wizytę trzeba będzie zapłacić. Ceny mogą różnić się w zależności od miejsca, lekarza i zakresu badania.
Warto też wiedzieć, że badania prenatalne wykonywane między 11 a 14 tygodniem ciąży nie są na Islandii obowiązkowe. Możesz otrzymać na nie skierowanie, ale decyzja o ich wykonaniu należy do Ciebie. Ponieważ są to badania dobrowolne, są również płatne.
Zgodnie z obowiązującym na 2026 cennikiem Landspitali koszt takiego badania dla osob ubezpieczonych to:
➔ 21.167 isk – za badanie z oceną i pomiarem przezierności karkowej
➔ 17.576 isk – za badanie bez oceny przezierności karkowej
➔ 1.875 isk – koszt wydruku zdjęć usg
Badanie USG w 20 tygodniu ciąży jest bezpłatne. Szczegółowe informacje na temat zakresu badań usg w ciąży w ramach diagnostyki prenatalnej znajdziesz tutaj
Jeśli zależy Ci na dodatkowych badaniach poza standardową opieką prenatalną, możesz skorzystać z prywatnych usług, jednak nie są one tak rozwinięte jak w Polsce.
Na Islandii dostępne są m.in. testy NIPT/NIFTY, wczesne USG, USG 4D/5D oraz badania USG ukierunkowane na poznanie płci dziecka. Takie usługi oferują prywatne placówki, np. Livio, 9 mánuðir czy Ljósa, ale ceny i zakres badań oraz dostępność warto zawsze sprawdzić bezpośrednio na stronie danego miejsca.
Ważne, aby mieć świadomość, że prywatne badania USG na Islandii pełnią inną funkcję niż badania wykonywane w ramach diagnostyki prenatalnej. Odpłatne, prywatne badania wykonywane są głównie w celu uzyskania obrazu dziecka dla rodziców, a nie w celu oceny jego anatomii, wzrastania czy wykrywania ewentualnych nieprawidłowości.
