Dla wielu Polek mieszkających na Islandii jest to jeden z bardziej zaskakujących i stresujących elementów opieki prenatalnej. Brak rutynowego USG pod koniec ciąży może budzić niepokój i ten niepokój jest zrozumiały.
Kluczowe jest tutaj słowo „rutynowe”. To, że na Islandii nie wykonuje się rutynowo USG w trzecim trymestrze u każdej kobiety, nie oznacza, że nie wykonuje się go wcale.
Jeśli jesteś przyzwyczajona do innego systemu, możesz mieć poczucie, że „czegoś brakuje”. Możesz się zastanawiać: skąd położna wie, że dziecko dobrze rośnie? Skąd wiadomo, że główka jest na dole? Co jeśli dziecko jest za małe albo za duże? Dlaczego nikt nie sprawdza tego aparatem USG? W tym tekście postaram się chociaż trochę zaopiekować się twoimi obawami.
Islandzki system opieki prenatalnej opiera się na innym podejściu niż polski. W ciąży niskiego ryzyka USG w trzecim trymestrze nie jest wykonywane rutynowo u każdej kobiety. Nie oznacza to, że badanie jest niedostępne albo że nikt nie kontroluje przebiegu ciąży. Oznacza to, że dodatkowe USG wykonuje się wtedy, gdy pojawia się do niego wskazanie.
Co mówią zalecenia WHO o badaniach pod koniec ciąży?
Może Cię zaskoczę, ale WHO nie zaleca rutynowego USG po 24 tygodniu ciąży dla każdej kobiety, jeśli wcześniejsze USG zostało już wykonane i nie wykazało żadnych nieprawidłowości. To podejście jest zbliżone do tego, które widzimy na Islandii: USG w trzecim trymestrze nie jest badaniem wykonywanym „z automatu”, ale badaniem zlecanym wtedy, gdy jest do tego medyczny powód.
Jak położna sprawdza wzrost dziecka bez aparatury?
Jednym z podstawowych elementów kontroli w drugiej połowie ciąży jest pomiar wysokości dna macicy. To ten moment, kiedy położna mierzy brzuch centymetrem. Jest to bardzo proste badanie, ale nie jest przypadkowe. Regularny pomiar wysokości dna macicy pozwala ocenić, czy brzuch rośnie zgodnie z oczekiwaniami dla danego etapu ciąży. Nie chodzi o to, żeby dokładnie „zważyć” dziecko przez brzuch. Chodzi o zauważenie trendu: czy wzrastanie przebiega stabilnie, czy coś zaczyna odbiegać od normy.
Jeśli pomiar jest wyraźnie mniejszy lub większy niż oczekiwano, jeśli wzrost brzucha zwalnia, zatrzymuje się albo położna ma jakiekolwiek wątpliwości, wtedy jak najbardziej może skierować Cię na dodatkowe USG.
Innymi słowy: brak rutynowego USG w trzecim trymestrze nie oznacza braku kontroli. Oznacza, że w ciąży niskiego ryzyka podstawowa ocena wzrastania opiera się na regularnych wizytach, badaniu położniczym i reagowaniu wtedy, gdy pojawia się powód do dokładniejszej diagnostyki.
Jak ocenia się położenie dziecka w trzecim trymestrze?
Jednym z częstych powodów, dla których kobiety chcą mieć USG w trzecim trymestrze, jest sprawdzenie, czy dziecko jest ułożone główką w dół.
W wielu sytuacjach położna jest w stanie ocenić położenie dziecka palpacyjnie, czyli przez badanie brzucha rękami. Do samego sprawdzenia, czy główka znajduje się na dole, nie zawsze potrzebna jest aparatura USG. Doświadczona położna potrafi wyczuć, gdzie znajduje się główka, pupa i plecy dziecka.
Oczywiście, jeśli położenie dziecka jest niejasne, jeśli położna nie ma pewności albo podejrzewa położenie miednicowe, wtedy może skierować Cię na USG, aby to potwierdzić.
Szacowana waga dziecka z USG – czy jest dokładna?
To kolejny ważny temat. Wiele kobiet czuje się spokojniej, kiedy słyszy konkretną liczbę: „dziecko waży około 3200 g”. Problem polega na tym, że szacowana waga z USG w trzecim trymestrze nie jest dokładnym ważeniem dziecka.
To tylko oszacowanie, wyliczane na podstawie pomiarów różnych części ciała dziecka, m.in. główki, brzucha i kości udowej. Według Evidence Based Birth szacowana masa dziecka z USG może różnić się od rzeczywistej masy o około 15% w jedną lub drugą stronę.
| Szacowana waga z USG | Rzeczywisty przedział wagowy dziecka |
| 3000 g | od 2550 g do 3450 g |
| 4000 g | od 3400 g do 4600 g |
Co to oznacza w praktyce?
Jeśli USG szacuje wagę dziecka na 3000 g, rzeczywista masa może wynosić około 2550–3450 g.Jeśli USG szacuje masę na 4000 g, rzeczywista waga może mieścić się mniej więcej między 3400 a 4600 g. itd.
To duża różnica szczególnie wtedy, gdy na podstawie tej liczby zaczynamy się bać, że dziecko jest „za duże” albo że poród będzie trudniejszy.
Evidence Based Birth zwraca też uwagę na jeszcze jedną ważną rzecz: kiedy USG ma przewidzieć, czy dziecko rzeczywiście będzie duże, taka ocena bywa nietrafiona nawet mniej więcej w połowie przypadków. Często USG sugeruje duże dziecko, a po porodzie okazuje się, że masa była zupełnie przeciętna.
Dlatego sama informacja o „dużym dziecku” z USG nie zawsze daje taką pewność, jakiej oczekujemy. Może uspokajać, ale może też niepotrzebnie zwiększyć lęk i uruchomić rozmowy o interwencjach, mimo że dziecko po porodzie okazuje się dużo mniejsze,niż sugerowało badanie.
USG jest bardzo ważnym narzędziem diagnostycznym, ale nie jest idealną wagą. Dlatego w ciąży niskiego ryzyka lekarze i położne rezygnują z rutynowego badania tylko po to, żeby oszacować masę dziecka. I takie podejście jest stosowane na Islandii w ciążach fizjologicznych.
Jeśli coś zaniepokoi położną, zostaniesz skierowana dalej
To bardzo ważne: brak rutynowego USG w trzecim trymestrze nie oznacza, że musisz „czekać i ufać w ciemno”. Jeśli podczas wizyty coś zaniepokoi położną, jeśli pomiary nie będą zgodne z oczekiwaniami, jeśli pojawią się czynniki ryzyka, słabsze ruchy dziecka, podejrzenie nieprawidłowego położenia albo jakiekolwiek inne wskazania, powinnaś zostać skierowana na dodatkowe badanie lub konsultację.
Na Islandii USG w trzecim trymestrze jest więc dostępne, ale nie jest wykonywane rutynowo u każdej kobiety w ciąży niskiego ryzyka.
A jeśli mimo wszystko chcę sprawdzić pozycję dziecka prywatnie?
Masz taką możliwość. Jeśli bardzo zależy Ci na tym, żeby zobaczyć dziecko albo potwierdzić, czy jest ułożone główką w dół, możesz skorzystać z prywatnego USG.
Warto jednak pamiętać, że prywatne badania USG na Islandii pełnią inną funkcję niż badania wykonywane w ramach diagnostyki prenatalnej. Ich celem jest często pokazanie dziecka rodzicom, wykonanie pamiątkowych zdjęć lub nagrania, a nie medyczna ocena rozwoju, wzrastania czy budowy płodu, aczkolwiek podczas takiego usg dowiesz się w jakiej pozycji znajduje się dziecko.
Więcej o prywatnych opcjach USG na Islandii, w tym gdzie można wykonać takie badanie, znajdziesz tutaj
Co możesz zrobić, jeśli czujesz niepokój?
Po pierwsze: powiedz o tym położnej. Nie musisz udawać, że wszystko jest dla Ciebie oczywiste. Jeśli brak USG w trzecim trymestrze budzi w Tobie lęk, warto to nazwać.
Możesz zapytać:
- Jak oceniane jest wzrastanie dziecka?
- Czy mój pomiar wysokości dna macicy jest prawidłowy?
- Czy dziecko jest ułożone główką w dół?
- W jakiej sytuacji zostałabym skierowana na USG?
- Co powinno mnie zaniepokoić w ruchach dziecka?
To są bardzo dobre pytania. Masz prawo je zadać.
Podsumowanie: Najważniejsze fakty do zapamiętania
Na Islandii rutynowe USG w trzecim trymestrze nie jest standardem w ciąży niskiego ryzyka. Jest to podejście zgodne z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia
Pomimo braku usg w trzecym trymestrze położna nadal kontroluje przebieg ciąży: mierzy wysokość dna macicy, ocenia samopoczucie, ciśnienie, mocz, ruchy dziecka, wzrastanie i położenie dziecka. Jeśli coś ją zaniepokoi, powinna skierować Cię na dodatkowe badanie lub konsultację.
Brak rutynowego USG w trzecim trymestrze może być trudny emocjonalnie, szczególnie jeśli znasz polski system opieki. To nie znaczy, że Twój lęk jest przesadzony. Często wynika po prostu z różnicy między systemami i z potrzeby większego poczucia kontroli.
W kursie „Gotowa na Poród. Przygotowanie do pierwszego porodu na Islandii” dużo miejsca poświęcam właśnie takim różnicom. Tym, które mogą zaskakiwać albo budzić niepokój. Celem kursu jest nie tylko przygotowanie do samego porodu, ale też lepsze zrozumienie i odnalezienie się w islandzkim systemie opieki okołoporodowej.
